ลองอ่านดู

สวัสดีครับ  วันนี้ผมขอเสนอ นิทานในภาษาเอสเปรันโตเรื่อง Bona restoracio, sed multekosta (ภัตตาคารดีนะ แต่แพงไปหน่อย) เป็นนิทานเรื่องหนึ่งในหนังสือเรื่อง Vere aŭ Fantazie ของ Claude Piron  ซึ่งเป็นเรื่องที่ไม่ยาวมากนัก โดยผมจะนำเสนอไวยากรณ์และคำศัพท์แบ่งตามชนิดของคำที่ใช้อยู่ในเรื่องนี้ไว้ด้วยนะครับ

 มาลองอ่านกันดู!!! 

คลิกเพื่ออ่านเนื้อเรื่อง

ไวยากรณ์ภาษาเอสเปรันโต
คำในภาษาเอสเปรันโตจะมีตัวลงท้ายเพื่อแสดงประเภทของคำ

-o คำนาม

-a คุณศัพท์

-n กรรม, -on คำนามที่เป็นกรรม, -an คำคุณศัพท์ที่เป็นกรรม

-j พหูพจน์, -oj -aj -ojn -ajn

-as กริยาปัจจุบันกาล

-is กริยาอดีตกาล

-os กริยาอนาคตกาล

-u กริยาคำสั่งหรือแสดงการขอร้อง

-us กริยาแสดงการสมมติ

-i กริยา infinitive

-e กริยาวิเศษณ์*  

ตัวอย่าง

ผมรักคุณ

ผม = ประธาน รัก = กริยา คุณ = กรรม

Mi amas vin.

ในเมื่อแต่ละคำมี ตัวลงท้าย บ่งบอกแล้วว่าเป็นอะไรทำหน้าที่อะไรในประโยค ดังนั้นแม้จะสลับคำ "ผมก็ยังรักคุณเหมือนเดิม" 

Mi vin amas.

Vin mi amas.

Vin amas mi.

Amas mi vin.

Amas vin mi.

บุรุษสรรพนาม

Mi ฉัน

Vi  คุณ

Li  เขาผู้ชาย

Ŝi  เขาผู้หญิง

Ĝi  มัน

Si เขาเอง (Li amas lin = เขารักเขาอีกคนหนึ่ง, Li amas sin = เขารักตัวเขาเอง *Si จะใช้กับ Li Ŝi Ĝi Ili Oni หรือคำอื่นที่มีสถานะเป็นบุรุษที่ 3 เท่านั้น)

Ni  พวกเรา

Ili  พวกเขา, พวกมัน

Oni  บุรุษสรรพนามไม่เจาะจง หรือเป็นการกล่าวอย่างกว้าง ๆ เช่น คนเรา (มี)คน

การแสดงความเป็นเจ้าของทำได้โดยเติม -a ลงท้าย

Mia ของฉัน

Via  ของคุณ

Lia  ของเขาผู้ชาย

Ŝia  ของเขาผู้หญิง

.

.

.

ตัวเลข

unu  1
du  2

tri  3

kvar  4

kvin  5

ses  6

sep  7

ok  8

naŭ  9

dek  10

cent  100

mil  1000

การแสดงลำดับที่  ทำได้โดยการเติมตัวลงท้ายด้วย -a

unua  ที่ 1

dua  ที่ 2

tria  ที่ 3

.

.

.

คำนำหน้านามชี้เฉพาะมีตัวเดียว

La

ไม่มีคำนำหน้านามไม่ชี้เฉพาะ

คำถาม

Ĉu - คำขึ้นต้นคำถามประเภท “ใช่หรือไหม”

ตอบ       

jes ใช่

ne ไม่

ตารางคำเทียบเคียง (korelativo) *ที่ใช้ในเรื่อง 1. BONA RESTORACIO, SED MULTEKOSTA ไม่ใช่ตารางคำที่สมบูรณ์

คำถาม

สรรพนามเชื่อมความ

ชี้เฉพาะ

ไม่ชี้เฉพาะ

ทั้งหมด

ปฏิเสธ

Kio

อะไร

ซึ่งเป็นสิ่ง/เรื่องที่

tio

สิ่ง/เรื่องนั้น

io

บางสิ่ง/เรื่อง

ĉio

ทุกสิ่ง

nenio

ไม่ม่สักสิ่ง

นาม

Kiu

อันไหน, ใคร

ซึ่งเป็นสิ่ง/ผู้ที่

tiu

สิ่ง/คนนั้น

iu

บางสิ่ง/บางคน

ĉiu

แต่ละ

neniu

ไม่มีใคร, ไม่มีสักสิ่ง

คุณศัพท์, นาม

ĉiuj

ทั้งหมด,ทุกๆคน

Kie

ที่ไหน

ซึ่งเป็นที่

tie

ที่นั่น, ในที่นั้น

ie

บางที่

ĉie

ทุกที่

nenie

ไม่มีสักที่

กริยาวิเศษณ์

kiel

วิธีไหน, อย่างไร

เป็นดั่ง

tiel

วิธีนั้น

iel

บางวิธี

ĉiel

ทุกวิธี

neniel

ไม่มีสักวิธี

กริยาวิเศษณ์

kiam

เวลาใด

เมื่อ

tiam

เวลานั้น, เมื่อนั้น

iam

บางเวลา, เคย

ĉiam

ทุกเวลา, เสมอ

neniam

ไม่เคยสักเวลา, ไม่เคย

กริยาวิเศษณ์

ĉi แสดงความใกล้

tio ĉi หรือ ĉi tio สิ่ง/เรื่องนี้

tiu ĉi หรือ ĉi tiu สิ่ง/คนนี้

คำนาม	ความหมาย
afero	เรื่องราว, สิ่งของ
amiko	เพื่อน
ano	สมาชิก (ปัจจัย an+o)
aŭd-povo	ความสามรถในการได้ยิน
Azio	ทวีปเอเชีย
ĉe-estanto	ผู้เข้าร่วม	-anto มีความหมาย = ผู้ที่กำลัง.... , กริยาĉe-esti  เข้าร่วมในที่ที่นั้น
ĉielo	ท้องฟ้า
enirejo	ทางเข้า	-ej- = สถานที่
frato	พี่ชาย, น้องชาย
grand-povulo	ผู้ที่มีความสามรถมาก	ul- ให้ความหมายว่าเป็นบุคคล
helpo	ความช่วยเหลือ
homo	มนุษย์, คน
ideo	ความคิด
jaro	ปี
juĝejo	ศาล (ตัดสิน)
juĝisto	ผู้พิพากษา	-ist- ให้ความหมายเกี่ยวกับ อาชีพ หรือ ระบบความคิด
kresaĵo	สิ่งที่เจริญเติบโต	-aĵ- แสดงถึงสิ่งของหรือสิ่งที่เป็นรูปธรรม
kunulo	ผู้ที่อยู่ด้วยกัน	-ul- ให้ความหมายว่าเป็นบุคคล
laboro	งาน
malriĉulo	คนจน	mal- แสดงความหมายตรงข้าม
manĝo	อาหาร
maniero	วิธีการ
minuto	นาที
mono	เงิน
munuteto	ไม่นานมาก, ไม่เกินนาที (นาทีเล็กๆ)	-et- แสดงถึงความเล็ก
muzikisto	นักดนตรี
muziko	ดนตรี
nomo	ชื่อ
okazo	เหตุการณ์
ordoro	กลิ่น
parolo	การพูด
popolo	ประชาชน
prezo	ราคา
proksimeco	ความใกล้	-ec- แสดงความเป็นนามธรรม หรือ การทำคำนามจากรากคำที่มีความหมายไปทางคำคุณศัพท์
restoraciisto	พนักงานภัตตาคาร	-ist- ให้ความหมายเกี่ยวกับ อาชีพ หรือ ระบบความคิด
restoracio	ภัตตาคาร
riĉulo	คนรวย
saketo	ถุงใบเล็ก, กระเป๋าใบเล็ก
sako	ถุง, กระเป๋า
situacio	สถานการณ์
sono	เสียง
strato	ถนน
suno	ดวงอาทิตย์
urbano	ชาวเมือง	-an- สมาชิก
urbo	เมือง
vizaĝo	ใบหน้า

คุณศัพท์ ขยายคำนาม)	ความหมาย
akceptebla	ยอมรับได้
apuda	ข้างๆ (เป็นการสร้างคำคุณศัพท์จากคำบุพบท)
bona	ดี
brila	ส่องแสงสว่าง
ĉefa	หลัก
centra	ตรงกลาง, ส่วนกลาง
kara	ที่รัก
kelka	จำนวนหนึ่ง
malfacila	ยาก
malriĉa	จน
multa	มาก
multekosta	ราคาแพง
ne-kredebla	ไม่สามารถเชื่อได้
ordinara	ปกติ
parolanta	ซึงกำลังพูด
persona	บุคคล
plana	เต็ม
simila	คล้าย
sola	คนเดียว, สิ่งเดียว
speciala	พิเศษ
trankvila	สงบ, ใจเย็น
ujgura	เกี่ยวกับชาวอุยกูร์

mal- ให้ความหมายตรงข้ามกับรากคำ

-ebla อย่างสามารถ....., เป็นไปได้

-anta ซึ่งกำลัง....

กริยา
atendi	tr	คอย
aŭdi	tr	ได้ยิน
aŭskulti	tr	ฟัง
bezoni	tr	จำเป็นต้องมี
bonvoli	x	ได้โปรด
decidi	tr	ตัดสินใจ
demandi	tr	ถาม
devi	tr	ต้อง
diri	tr	บอก
doni	tr	ให้
ekzisti	ntr	ปรากฏ
eliri	ntr	ออกจาก
enigi	tr	ทำให้....เข้ามา
esti	ntr	เป็น,อยู่,คือ
fari	tr	ทำ, สร้าง
finiĝi	ntr	จบ
havi	tr	มี
helpi	tr	ช่วย
iĝi	ntr	กลายเป็น
interesi	tr	สนใจ
inter-rompi	tr	ทำให้บางอย่างหยุดชะงัก (การพูดของอีกคน)
iri	ntr	ไป
kapti	tr	จับ
kaŭzi	tr	ทำให้เป็น
koni	tr	รู้จัก
loĝi	ntr	อาศัย
malkonsenti	x	ไม่เห็นด้วย
montri	tr	แสดง
movadi	tr	เคลื่อนที่บางอย่างอย่างต่อเนื่อง
pagi	tr	จ่ายเงิน
paroli	tr	พูด
perdi	tr	ทำ...หาย
peti	tr	ขอร้อง
preni	tr	นำมา, เอามา
pripensi	tr	พิจารณา
rakonti	tr	เล่าเรื่อง
respondadi	x	ตอบอย่างต่อเนื่อง
respondi	x	ตอบ
ridi	ntr	หัวเราะ
rigardi	tr	ดู
scii	tr	รู้
sekvi	tr	ตาม
senti	tr	รู้สึกถึง
soni	ntr	ส่งเสียง
stari	ntr	ยืน
sukcesi	ntr	สำเร็จ
timi	tr	กลัว
turni	tr	เลี้ยว, กลับทาง
vendi	tr	ขาย
veni	ntr	มา
vivi	ntr	มีชีวิต
voli	tr	ต้องการ

-ad- แสดงความหมายว่ากระทำอย่างต่อเนื่อง

-ig- ทำให้...  >> purigi ทำให้...สะอาด

-iĝ- กลายเป็น หรือแสดงการรับสถานะใหม่หรือการทำให้สกรรมกริยากลายเป็นอกรรมกริยา

fini จบ(หยุดกระทำบางอย่าง), Mi finis mian laboron (แปลตรงตัว) ฉันจบงานแล้ว, Mia laboro finiĝis งานของฉับจบแล้ว

ตัวย่อ

tr=มีกรรมได้

ntr=ไม่สามารถมีกรรม

x= สามารถมีกรรมก็ได้ไม่มีก็ได้

กริยาวิเศษณ์ ขยายกริยา ขยายคำคุณศัพท์ บอกถึงวิธีการ เวลา สถานที่
amike	อย่างเพื่อน, แบบเพื่อน
aŭdeble	อย่างที่สามารถได้ยิน
bele	อย่างสวย
bone	อย่างดี, เยี่ยม
certe	อย่างแน่นอน
dirante	ในขณะที่กำลังพูด
ege	อย่างมาก
ene	ในข้างในนั้น
foje	ในครั้งนั้น
ĝenerale	อย่างทั่วๆ ไป, โดยทั่ว ๆ ไป
ĝuste	อย่างถูกต้อง
klare	อย่างกระจ่าง
kompreneble	อย่างที่สามารถเข้าใจได้
multe	อย่างมาก
rapide	อย่างเร็ว
sam-tempe	ในเวลาเดียวกัน (sam = เหมือนกัน)
sufiĉe	พอ, เพียงพอ
trankvile	อย่างสงบ, อย่างใจเย็น
tute	ทั้งหมด
vidante	ในขณะกำลังที่เห็น
videble	อย่างที่สามารถเห็นได้

-ebl- สามารถ, เป็นไปได้

-ante ในขณะที่กำลัง...

กริยาวิเศษณ์พิเศษ
eĉ	อีก
hodiaŭ	วันนี้
jam	แล้ว (แสดงถึงการกระทำที่ได้ผ่านไปแล้ว)
kune	ด้วยกัน
nun	ตอนนี้
plej	เดี๋ยวนี้
pli	มากกว่า
plu	เพิ่มอีก, เพิ่มขึ้น
tre	มาก
tuj	เดี๋ยวนี้

สันธาน
aŭ	หรือ
kaj	และ
ke	ว่า (เริ่มอนุประโยค)
kun	กับ
nek	และไม่
ol	กว่า
se	ถ้า
ĉar	เพราะว่า

บุพบท
al	ไปยัง, ถึง
antaŭ	ข้างหน้า
apud	ข้างๆ
da	ของ (แสดงปริมาณ) botelo da lakto นมหนึ่งขวด
de	ของ botelo de lakto ขวดนม
dum	ระหว่าง(เวลา), ในระหว่างที่
el	จาก
en	ใน
en  ….n	แสดงการเคลื่อนที่เข้าไปข้างใน
je	ใน, ณ, ต่อ (บุพบทไม่เจาะจง แต่มักใช้กับ เวลาหรือสิ่งที่เป็นมานธรรม)
kontraŭ	ตรงข้าม
por	เพื่อ, สำหรับ
pri	เกี่ยวกับ
pri
reen	กลับมาอีกครั้ง
sen	ปราศจาก
sur	บน